Skip to content →

Elwro 804 Junior #000007

Nigdy przez myśl mi nie przeszło, że tak szybko stanę się posiadaczem tego komputera, a już o tym, że sam konstruktor Konstanty Szczęsny będzie mi pomagał go uruchomić… nie myślałem wcale. Jak widać przewrotny los tak chciał. Elwro 804 to prawdziwa rzadkość. Niestety nie mam rzetelnych informacji co do ilości, w jakiej ten komputer został wyprodukowany przez Elwro. Prawdopodobnie było to około 150 egzemplarzy, co może być prawdą, gdyż najwyższy numer seryjny na tabliczce znamionowej, do którego udało mi się dotrzeć to 000148 i egzemplarz ten został wyprodukowany w 1991 roku. Komputer był w fazie prototypowej i pierwsze egzemplarze trafiały do testów do pracowników Elwro, były też sprzedawane w przyzakładowym sklepie Elwro na Ostrowskiego, za duże jak na owe czasy pieniądze. W chwili publikacji posta, wiem o 10 egzemplarzach, które przetrwały. Czy jest ich więcej? Jeżeli ten wpis czyta jakiś właściciel Elwro 804 Junior PC, proszę o kontakt.

Po komputer udałem się do Wrocławia. Dzięki kontaktowi od Pepe, poznałem Krogulca, który zdecydował, że komputer trafi w moje ręce. Obu Panom należą się podziękowania. Na początku zmartwiłem się nieco informacją, że komputer jest niesprawny, ale mając wsparcie w postaci Pana Konstantego, byłem spokojny o uruchomienie komputera.

Po odebraniu komputera, udałem się do biura Pana Konstantego. Podłączyliśmy komputer do Neptuna 158. Na ekranie pojawił się charakterystyczny dla Juniora self-test, ale komputer nie wystartował. Pan Konstanty przeczyścił nóżki EPROMów i procesora, docisnął układy w podstawkach i komputer ruszył.

Okazało się, że klawiatura wymaga naprawy, klawisz S, D, E nie działają. Klawiatura osadzona jest na solidnym metalowym kawałku blachy, która zaczęła nieco korodować i różni się zdecydowanie od klawiatury Elwro 800 Junior.

Kolejnym uszkodzeniem był zniekształcony sygnał wychodzący na monitor. Pan Konstanty wstępnie zlokalizował usterkę, próbowaliśmy ją naprawić we Wrocławiu, ale niestety z braku czasu nie udało się.

Panie Konstanty, wiem, że Pan to przeczyta. Dziękuję Panu bardzo za pomoc! Naprowadził mnie Pan na ten modulator naszą wcześniejszą rozmową, że ten modulator działał słabo i ostatecznie zrezygnowano z jego montażu… więc postanowiłem go odciąć od płyty całkowicie i to była dobra decyzja. Sygnał wizji jest teraz poprawny.

Komputer wymaga jeszcze trochę pracy… naprawa klawiatury, czyszczenie wnętrza. Trzeba przywrócić dawny blask nieco pożółkłej obudowie… litera „B” na klawiaturze, z przyczyn oczywistych nieco przetarta, brakuje też tabliczki z nazwą producenta i modelu na górnej części obudowy. Chociaż Pan Konstanty potwierdził, że pierwsze egzemplarze nie miały tej tabliczki wcale, będę chciał taką tabliczkę zrekonstruować. Musze zgrać również zawartość EPROMów.

Komputer czeka w kolejce na prace konserwacyjne. Na koniec zamieszczam wypowiedź Pana Edwina Wierszelisa, pracownika Elwro, która została przesłana do innego posiadacza Elwro 804 Junior PC. Pozwalam sobie ją tutaj zamieścić:

Tego Juniora nazywano w Elwro „rynkowym”, bo w założeniach miał być przeznaczony dla „cywilnego” odbiorcy, podczas gdy „zwykłe” Juniory były robione dla szkół. Konstrukcyjnie, wewnątrz jest bardzo podobny do „zwykłego” Juniora. Co zmieniono?

Interfejs sieci Junet został zastąpiony przez regularny RS-232.

Złącze drukarki jest zgodne z Centronics (Juniory miały 37-pinowe złącza we własnym standardzie).

W założeniach miał mieć modulator TV, z koderem koloru. Nie doczekał się go.

Po dołączeniu zewnętrznej stacji dysków od zwykłego Juniora, maszyna potrafiła obsłużyć 3 stacje dyskietek naraz.

Oczywiście pierwszym detalem rzucającym się w oczy jest wewnętrzna stacja dysków 3.5″ DS/DD, o pojemności 720 KB. Dyskietki zapisywane były w formacie CP/M (dokładniej, w którejś z jego wersji, nie wiem czy ten filesystem ma swoją nazwę), a do komputera dołączano program umożliwiający kopiowanie plików między Juniorem, a dyskietkami nagranymi w formacie IBM-PC.

Maszyna ma 2 tryby pracy: CP/M i ROM-BASIC. W przeciwieństwie do zwykłego Juniora, z defaultu próbuje wystartować w trybie CP/M. Tryb ROM-BASIC wywołuje się trzymając klawisz „B” podczas restartu. Tak jak w zwykłym E-800-Jr, jest to spolszczony ROM ZX-Spectrum, rozszerzony o obsługę stacji dysków. Z poziomu ROM-BASIC dostępna jest także drukarka (driver ROM obsługuje prawdopodobnie D-100-M) i port szeregowy. Ten ostatni można nawet używać do odczytu i zapisu plików, w sposób podobny do taśmy.

Elwro 804 Junior PC potrafi korzystać z programów ZX-Spectrum na taśmach, jednak z powodu drobnego błędu konstrukcyjnego kod ROM jest wykonywany jakieś 20% wolniej niż w zwykłym Juniorze. Ponieważ nie zmieniono stałych czasowych w kodzie ładującym, rynkowy Junior (a przynajmniej egzemplarz testowany przeze mnie) bardzo źle współpracował z taśmą.

Do Elwro 804 Junior PC dołączano dyskietki (chyba dwie) z całkiem ciekawym zbiorem oprogramowania. Poza wspomnianym wyżej programem do odczytu dysków IBM-PC, był na nich m.in. pakiet do redakcji dokumentów REDJ, a w nim świetny (jak na użyte środki) edytor tekstu FRED oraz edytor graficzny GRED. Ten ostatni wykorzystywał GSJ – graficzne rozszerzenie systemu CP/M dla Juniora. W dołączanym oprogramowaniu znajdowało się też kilka gier, planowano również oprogramowanie edukacyjne (w podręcznikach wspomniane były programy OPTYKA i FUNKCJE, ale na dyskietkach ich nie znalazłem).

Całe dołączone oprogramowanie działało pod CP/M (chyba nie było nic dla trybu ROM-BASIC). System rozróżniał dyski A: i B: pomimo posługiwania się jedną stacją dysków (w razie potrzeby pojawiał się requester z prośbą włożenia odpowiedniej dyskietki, ale w przeciwieństwie do podobnej funkcjonalności w MS-DOS, nie psuł ekranu). Zewnętrzne napędy dysków pojawiały się jako C: i D:.

Do komputera dołączano zestaw podręczników: podręcznik użytkownika, opis gier, instrukcję do pakietu biurowego i jeszcze coś – nie pamiętam co, ale książek było kilka (5…7) i były bardzo starannie wykonane.

Skąd ja to wszystko wiem?

W latach 1988-1991 pracowałem w Zakładach Elektronicznych Elwro, a dokładniej w przyzakładowym serwisie. Przez 3 lata naprawiałem Juniory (choć nie tylko). Miałem przyjemność poznać konstruktora E-804-Jr-PC, pana Konstantego Szczęsnego, dzięki któremu na początku 1990 r. otrzymałem na pewien czas jeden z egzemplarzy rynkowego Juniora do testów w domu. Zachował mi się tekst obszernej opinii, którą dołączyłem jako uzupełnienie ankiety otrzymanej razem z komputerem. Prawdopodobnie mam jego schemat (musiałbym pokopać), na pewno mam kod EPROMów. Nie mam natomiast dyskietek systemowych do rynkowego Juniora. Mam do zwykłego, ale one prawdopodobnie nie będą działać ze względu na nieco inny sposób adresowania napędów dyskowych.

Wydaje mi się, że rynkowych Juniorów wyprodukowano około setki. Ze dwa trafiły do mojego serwisu, o ile dobrze pamiętam, z powodu kłopotów z klawiaturą. Pomimo kilku drobnych błędów, maszyna była ciekawa, solidnie przygotowana i wykonana. Niestety, jej konstrukcja nie pozwalała na masową, tandetną produkcję z maksymalnie skróconym czasem wejścia na rynek – a tego wymagała rzeczywistość nastała w Polsce po roku 1989.
Elwro 804 Junior PC #000007
Elwro 804 Junior PC - tabliczka znamionowa

Kategoria: Komputery